(Dit is een wat aangepaste versie van een artikel uit Nieuwsbrief-5 van september 2018)

Leiden heeft veruit het meest gevarieerde onderwijsaanbod. Al sinds begin jaren 80 heeft Leiden een vrije school, zowel voor basisonderwijs als voor voortgezet onderwijs (in jargon: onderbouw en bovenbouw).

De vrijeschool Mareland bestaat sinds 1981 en is flink aan het uitbreiden. De school had voorheen één enkele stroom, maar is dit jaar begonnen met twee eerste klassen. Het aantal kleuterklassen is gegroeid van vier naar vijf en er zijn nog steeds wachtlijsten. De bedoeling is om geheel dubbelstromig te worden.

Het Marecollege is in 1982 gestart in Den Haag. In 1988 verhuisde de school naar Leiden. De school groeide flink. Verhuizing naar de Sumatrastraat bood de kans om het gebouw zo vorm te geven dat de vrijeschoolgedachte daarin tot uitdrukking kwam. De school kreeg met de aanbouw een nieuw hart in de vorm van een lemniscaat, het symbool dat staat voor oneindigheid en voor verbinding tussen het stoffelijke en het geestelijke. 
Inmiddels heeft de school 540 leerlingen en 86 medewerkers. 

’t Rozenpoortje en de Gouden Poort zijn peuterspeelzalen. Kind in Beeld biedt antroposofische kinderopvang aan kinderen van 0 tot 12 jaar: Kinderdagverblijf Het Kleine Volkje voor de allerkleinsten, Bolderburen en Buitenburen voor buitenschoolse opvang.

De Hogeschool Leiden biedt sinds 1992 de opleiding Kunstzinnige Therapie en heeft sinds 2013 de lerarenopleidingen van de Hogeschool Helicon opgenomen: de opleidingen Docent Dans/Euritmie (de voormalige euritmie-academie uit Den Haag), Docent Muziek en de Vrijeschool Pabo (voorheen in Zeist). Met het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg beschikt Hogeschool Leiden daarbij over de meest recente (internationale) kennis op dat gebied. Het lectoraat wil een belangrijke en innovatieve onderzoeksgroep van antroposofische gezondheidszorg in Europa zijn.

Sinds jaar en dag heeft Leiden twee therapeutica: het Antroposofisch Therapeuticum Leiden en Antroposofisch Gezondheidscentrum de Lemniscaat.

Jeugdboekhandel Silvester heeft naast kinderboeken een afdeling Antroposofie. Een van de doelstellingen van Stichting Boekhandel Silvester is om antroposofie onder de aandacht te brengen met boeken over onderwijs, opvoeding, landbouw, religie, filosofie, geneeskunde, persoonlijke ontwikkeling en meer.

Het cultureel ontmoetingshuis Sijthof-Leiden organiseert lezingen, concerten, workshops en cursussen (agenda). Het draait gedeeltelijk met vrijwilligers en is verbonden met de Leo Kannerschool, o.m. gespecialiseerd in onderwijs aan leerlingen met een autismespectrumstoornis. Zij helpen mee in het restaurant.

Een speciale plaats in Leiden wordt ingenomen door De Zonneboom, een 'werkplaats' waarin ontwikkeling en vernieuwing centraal staat. Het begon ooit op een zolder in Leiden met samen schilderen en tekenen en in de loop der tijd heeft de Zonneboom zich steeds meer ontwikkeld tot een centrum voor sociale kunst. In de agenda van de Zonneboom staan nog steeds schildercursussen en koorzang, maar ook meditatie, bewustzijnsverandering, het mysterie geld, synchroniciteit en het stellen van de goede vraag.

Over de geschiedenis van de Zonneboom

Ger van der Pas kwam zelf op latere leeftijd, na een burn-out in de zorg, in aanraking met kunst en antroposofie en wilde die ervaring graag delen met meer mensen. Samen met haar echtgenoot Jan de Laat, bij velen nog bekend als leraar op de bovenbouw in Den Haag, richtte zij in 1988 het Vrij Kunstzinnig Centrum de Zonneboom op en vond daarvoor onderdak in de Burgemeesterswijk in Leiden, waar zij en Jan zelf gingen wonen.

De Zonneboom organiseerde 21 jaar lang Vrij Kunstzinnige Jaren, een intensieve kunstzinnige cursus waarvoor mensen van heinde en verre naar Leiden kwamen. Daarnaast waren er altijd kortere kunstzinnige cursussen, koorzang, workshops vertelkunst of clownerie, zomerweken op Texel en voordrachten over kunst en cultuur. In de loop der tijd heeft de Zonneboom zich steeds meer ontwikkeld tot een centrum voor sociale kunst. Vaste docenten zijn onder meer Jana Loose, Wil Uitgeest, Harry Salman, Christine Gruwez en John Hoogervorst. In de agenda van de Zonneboom staan nog steeds schildercursussen en koorzang, maar ook meditatie, bewustzijnsverandering, het mysterie geld, synchroniciteit en het stellen van de goede vraag.

Cursussen worden veelal in de middaguren gegeven. De thema’s zijn altijd actueel en sluiten aan bij de vragen van deze tijd. Onze cultuur schreeuwt om verbinding met hartenkrachten, zegt Ger van der Pas daarover: Het sociale moet je niet beschrijven, niet benoemen, dat moet je doen. Antroposofie is altijd het anker geweest, maar bij het samenstellen van het programma heeft de Zonneboom zich altijd doelbewust buiten de gebaande paden begeven.

Ger heeft een groep mensen rond zich verzameld die het programma mede vormgeven en organiseren. Er worden nu ook workshops en cursussen in Zoetermeer georganiseerd. In de historische kern van Zoetermeer heeft Bep Janson, die zelf vele activiteiten in De Zonneboom meemaakte, een sfeervolle cursusruimte. Verschillende groepen gebruiken de ruimte al jaren voor schilder-, meditatie- en andere activiteiten.

De Zonneboom levert al meer dan dertig jaar een belangrijke bijdrage aan het antroposofische culturele leven in onze regio en slaagt erin steeds nieuwe invalshoeken te vinden. Kijk maar naar het programma.